BDO — obowiązek, o którym połowa warsztatów nie wie, a kary sięgają miliona

To jeden z tych obowiązków, które istnieją od lat, a wciąż zaskakują — bo „odpady” brzmią jak temat dla zakładu przemysłowego. Tymczasem BDO potrafi dotyczyć stolarni, warsztatu samochodowego, firmy remontowej, salonu fryzjerskiego i drukarni.

A kary są nieproporcjonalnie wysokie w stosunku do tego, jak mało się o tym mówi.

Czym jest BDO

Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami to rejestr prowadzony przez marszałków województw. Obejmuje podmioty, które wytwarzają, transportują, zbierają lub przetwarzają odpady, a także wprowadzające na rynek produkty w opakowaniach.

Wpis jest bezpłatny, ale wiąże się z dwoma obowiązkami: prowadzeniem ewidencji odpadów w systemie i rocznym sprawozdaniem.

Kto musi mieć wpis — praktycznie

Zamiast przepisywać przepisy, spójrzmy na to od strony warsztatu.

Prawdopodobnie musisz, jeśli w Twojej działalności powstają:

• odpady niebezpieczne: oleje przepracowane, płyny eksploatacyjne, akumulatory, farby, rozpuszczalniki, kleje, świetlówki, opakowania po chemii,
• odpady budowlane i rozbiórkowe: gruz, styropian, wełna, odpady po remontach,
• zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny,
• odpady poprodukcyjne: ścinki drewna i płyt, opiłki metalu, odpady tworzyw.

Do tego dochodzą obowiązki dla wprowadzających produkty w opakowaniach — jeśli sprzedajesz własne wyroby zapakowane, temat może Cię dotyczyć niezależnie od odpadów wytwarzanych w warsztacie.

Prawdopodobnie nie musisz, jeśli w firmie powstają wyłącznie odpady komunalne — czyli to, co trafia do zwykłych pojemników na śmieci i jest odbierane w ramach gminnego systemu. Biuro, w którym powstaje makulatura i śmieci socjalne, zwykle nie ma obowiązku wpisu.

Zwolnienia obejmują też m.in. rolników gospodarujących na powierzchni poniżej ustawowego progu oraz osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami.

Ilości: gdzie kończy się „drobiazg”

Przepisy przewidują uproszczenia dla niewielkich ilości odpadów — wytwórcy odpadów niebezpiecznych w ilości do 100 kg rocznie oraz innych odpadów (poza komunalnymi) do 5 ton rocznie prowadzą ewidencję uproszczoną. Osobne rozporządzenie wskazuje rodzaje i ilości odpadów, dla których w ogóle nie trzeba prowadzić ewidencji — i to jest ta furtka, która realnie chroni najmniejsze firmy.

Uwaga na częste nieporozumienie: zwolnienie z ewidencji to nie to samo co zwolnienie z rejestracji, a limity dotyczą rodzajów odpadów wymienionych w przepisach, nie „wszystkiego po trochu”. Jeśli nie masz pewności, sprawdź konkretne kody odpadów, które powstają u Ciebie — to godzina pracy raz w życiu.

Ile to kosztuje, gdy się nie dopilnuje

Sankcje są administracyjne i naprawdę wysokie:

• prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu — administracyjna kara pieniężna od 5 000 zł do 1 000 000 zł,
• brak numeru rejestrowego na dokumentach wystawianych w związku z działalnością (m.in. na fakturach) — ta sama podstawa kary,
• niezłożenie sprawozdania w terminie — osobna sankcja.

W praktyce kary bywają orzekane w dolnych widełkach, ale nawet dolne widełki to kilka tysięcy złotych za formalność, którą załatwia się jednym wnioskiem.

Terminy, które trzeba znać

• Wpis — przed rozpoczęciem działalności powodującej obowiązek. Wniosek składasz elektronicznie przez system BDO.
• Ewidencja na bieżąco — karty przekazania odpadów wystawia się w systemie przed transportem.
• Sprawozdanie roczne — do 15 marca za rok poprzedni.
• Numer rejestrowy na dokumentach — od momentu uzyskania wpisu.

Co zrobić, jeśli działasz bez wpisu od lat

Po pierwsze — nie panikuj i nie zostawiaj tego. Po drugie:

1. Sprawdź, czy obowiązek faktycznie Cię dotyczy — po kodach odpadów, nie po intuicji.
2. Złóż wniosek o wpis i zacznij prowadzić ewidencję od tego momentu.
3. Uporządkuj relację z odbiorcą odpadów. Firma odbierająca odpady wystawia karty przekazania w systemie — jeśli odbierała je od Ciebie „na papierze” albo bez dokumentów, to problem po obu stronach.
4. Zachowaj dowody przekazywania odpadów uprawnionym podmiotom — to najlepszy argument, że działalność była prowadzona rzetelnie, nawet jeśli formalność została zaniedbana.

Sam wpis jest bezpłatny, a przy typowej małej firmie cała procedura to kwestia jednego wieczoru.